Transformatie 02

2016 - heden, Rotterdam Hillegersberg
Opdrachtgever : Rutten van der Weijden Architecten - Accresco

De opgave
Op een van de mooiste plekken van Hillegersberg, aan het Statenplein, tussen de Straatweg en de Berge plas, ligt het Christus Koning complex. Dit complex bestaat uit een kerk, pastorie, dienstwoning, peuterschool en basisschool. De kerk zelf staat sinds 2003 leeg. Als nieuwe bestemming voor dit gemeentelijk monument is een ontwerp gemaakt voor de transformatie naar een woongebouw. In opdracht van Rutten van der Weijden verzorgen het tekenwerk van schetsontwerp tot werktekeningen. 

Historie
De Christus Koning kerk dateert uit 1930 en is ontworpen door de architect H.P. J. de Vries, in opdracht van het bisdom Haarlem. Uitgangspunt voor het ontwerp was een Gotische uitstraling. Dit heeft de Vries getracht toe te passen door spitsboogvormige openingen te maken, zowel in gevel als in het interieur. Het ajour metselwerk in onder andere de gevel van de apsis is geïnspireerd door Marokkaanse en Moorse bouwstijlen. Het oorspronkelijke ontwerp heeft een spitsvormige toren welke door blikseminslag in 1991 is afgebroken, en later niet meer is terug geplaatst.

Het ontwerp
De kerk heeft een rechthoekige plattegrond onder een hoog zadeldak met lage zijmuren. De entree wordt gemarkeerd met een hoge toren en is gericht op het Statenplein. Het koorgedeelte met altaar is op het oosten georiënteerd.

Uitgangspunt van het ontwerp is om de architectonische kwaliteiten van de kerk zoveel mogelijk te (her) gebruiken. De meest monumentale stukken, het koor en de entree, blijven daarom onaangetast. Hier is de kerk in zijn volledigheid te ervaren. In het schip, waar de woningen invulling aan geven, wordt de kerk niet ruimtelijk ervaren, maar juist tastbaar gemaakt. Spanten, vakwerkconstructies en gordingen geven hier een kerkelijk karakter aan de woningen.

Het ontwerp bevat 24 woningen van 3 verschillende types, elk gemiddeld 100 m2 groot. Deze zijn verdeeld over 5 verdiepingen. Half verdiept ligt de parkeergarage die plaats biedt aan 24 auto's en 24 bergingen. De inrit van de parkeergarage bevindt zich aan de voorkant van de kerk. Een in donker staal uitgevoerd volume wordt geplaatst voor de voormalige hoofdentree, zodat de kerk zelf onaangetast blijft. De overige ingangen van de kerk blijven in gebruik en geven allemaal toegang tot de centrale hal.

Hiervandaan brengt een vrijstaande glazen lift of monumentale trap je naar het bordes van de corridor op de 3e etage. Vanaf het bordes heb je een mooi overzicht over de gehele entree.

De zijbeuken rondom het schip dienen als entree voor de maisonnettes op de begane grond. Ook hier wordt de architectuur van de kerk volledig hergebruikt/gerespecteerd/in ere gehouden. De maisonnettes hebben een vide met daarin een moderne stalen trap. De ruimte van de vide staat in mooi contrast met het spant van de kerk die hier dwars doorheen steekt. Via een tussenverdieping krijg je toegang tot het balkon op het dak van de zijbeuken. De glas in lood ramen van het schip worden vervangen door normale, te openen kozijnen, welke toegang geven tot de balkons.

Het tweede type woning ligt aan de corridor. Deze woning heeft een breedte van 10 meter en omsluit daarmee 2 spanten die los in de ruimte staan. De keuken en badkamer zijn tegen de corridor geplaatst, waardoor er veel ruimte blijft rondom de nieuwe ramen die in het dak worden gemaakt. Het tweede en derde woningtype hebben geen buitenruimte, maar een ingenieus raamsysteem wat openklapt tot een frans balkon.

Aan de corridor ligt ook de voordeur voor het derde type woning. Direct na de voordeur brengt een trap je naar de woonverdieping. Dit type heeft een doorzon opzet en daarmee een mooi uitzicht over zowel de stad als de Bergse plas. Een tweede trap brengt je naar de slaapverdieping in de nok van de kerk. Het houten vakwerk van de spantconstructie blijft zichtbaar, waardoor je ook in de nok herinnerd wordt aan de kerk.

Aan de buitenkant van de kerk zijn de aanpassingen nauwelijks zichtbaar. De nieuwe ramen liggen strak in het dakvlak en zijn symmetrisch geplaatst ten opzichte van de bestaande ramen in de zijbeuk.

Door de minimale aanpassingen aan zowel buiten als binnenkant blijft de kerk herkenbaar in het buurtgezicht. Alleen door transformatie van de kerk naar een woongebouw is er economische draagkracht voor renovatie en kan de levensduur verlengd worden, zodat er nog lang genoten kan worden van het gebouw.